Διατροφική αξία

Στοιχεία που προκύπτουν από διαφορετικές έρευνες συγκλίνουν προς την ίδια κατεύθυνση: Τα μακράς αλύσου και πολυακόρεστα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, που περιέχονται μέσα στα ψάρια, έχουν τις ακόλουθες, ευεργετικές για την υγεία, δράσεις: Μειώνουν τον κίνδυνο δημιουργίας αθηρωματικής πλάκας και απόφραξης στο στεφανιαίο αγγειακό σύστημα της καρδίας. Με τον τρόπο αυτό και χάρις σε αντιπηκτικές ιδιότητες που έχουν, απομακρύνουν τον κίνδυνο εμφράγματος του μυοκαρδίου. Μειώνουν τον κίνδυνο θανάτου από καρδιακές αρρυθμίες. Μειώνουν τον κίνδυνο απόφραξης των εγκεφαλικών αιμοφόρων αγγείων που είναι η αιτία των ισχαιμικών εγκεφαλικών επεισοδίων. Τα εγκεφαλικά επεισόδια αποτελούν την τρίτη συχνότερη αιτία θανάτου και ένα από τους κυριότερους λόγους μόνιμης σοβαρής αναπηρίας. Απομακρύνουν τον κίνδυνο εκφυλισμού των πνευματικών ικανοτήτων, γεροντικής άνοιας και της ασθένειας Αλτσχάϊμερ σε ηλικιωμένους. Εκείνο το οποίο είναι αξιοσημείωτο, είναι ότι ακόμη και μικρές ποσότητες ψαριού, έχουν προστατευτική δράση τουλάχιστο όσον αφορά τη μείωση του κινδύνου για αποφρακτικά εγκεφαλικά επεισόδια. Έρευνα που έγινε σε 45.000 άνδρες ηλικίας από 45 έως 75 ετών και που διήρκεσε για 12 χρόνια, φάνηκε ότι οι άνδρες που έτρωγαν ψάρι από 1 έως 3 φορές το μήνα, είχαν λιγότερο κίνδυνο, τουλάχιστο κατά 43%, για να πάθουν αποφρακτικό εγκεφαλικό επεισόδιο. Οι γιατροί από το πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ που έκαναν την έρευνα αυτή, συμπέραναν ότι ακόμη και όταν κάποιος κατανάλωνε μόνο μία φορά το μήνα ψάρι, είχε πολύ λιγότερο κίνδυνο για ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο σε σύγκριση με αυτούς που έτρωγαν λιγότερο ψάρι. Τα αποφρακτικά ή ισχαιμικά εγκεφαλικά επεισόδια αποτελούν το 80% των αγγειακών επεισοδίων που πλήττουν τον εγκέφαλο. Οφείλονται στη στένωση και απόφραξη των αρτηριών του εγκεφάλου από τις πλάκες της αθηρωμάτωσης. Η πλήρης απόφραξη των αρτηριών δημιουργεί ισχαιμικές βλάβες με νέκρωση στους ιστούς του εγκεφάλου. Βλέπουμε λοιπόν ότι ακόμη και πολύ μικρές ποσότητες ψαριού κάθε μήνα έχουν αξιοσημείωτες δράσεις προστασίας του εγκεφάλου. Δεν έχει ακόμη διευκρινιστεί πλήρως με ποιο τρόπο, το ψάρι σε τέτοιες μικρές ποσότητες μπορεί να βοηθά τόσο πολύ. Μια από τις πιθανότητες είναι ότι τα ωμέγα-3 πολυακόρεστα λιπαρά οξέα, μειώνουν τη συγκολλητικότητα των αιμοπεταλίων με αποτέλεσμα να μειώνεται ο κίνδυνος θρόμβωσης και απόφραξης των αρτηριών. Σε μια άλλη έρευνα που δημοσιεύτηκε πρόσφατα, φάνηκε ότι γυναίκες που έτρωγαν 5 φορές την εβδομάδα ψάρι, είχαν 62% λιγότερο κίνδυνο να παρουσιάσουν εγκεφαλικό επεισόδιο, σε σύγκριση με γυναίκες που έτρωγαν ψάρι λιγότερο από 1 φορά το μήνα. Συμπερασματικά θα τονίσουμε το γεγονός ότι ακόμη και μικρές ποσότητες ψαριού κάθε μήνα, βοηθούν και προστατεύουν σε μεγάλο βαθμό την καρδία και τον εγκέφαλο και γενικά ολόκληρο τον οργανισμό.
Οι άνδρες που τρώγουν συχνά λιπαρά ψάρια όπως ο σολομός, ο κολιός και η ρέγκα μπορεί να έχουν λιγότερο κίνδυνο να παρουσιάσουν καρκίνο του προστάτη. Τα ψάρια αυτά είναι πλούσια σε ουσίες όπως τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, τα οποία σε πειράματα στο εργαστήριο έχουν την ικανότητα να καταστέλλουν την ανάπτυξη κυττάρων του καρκίνου του προστάτη. Το σημαντικό αυτό συμπέρασμα προέρχεται από έρευνα που έκαναν Σουηδοί γιατροί. Για 30 χρόνια παρακολούθησαν 6272 άνδρες ηλικίας άνω των 55 ετών από το 1967 και μετά. Αξιολόγησαν τις διατροφικές τους συνήθειες όπως επίσης και άλλα χαρακτηριστικά του τρόπου ζωής τους όπως το κάπνισμα, το ποτό και τη σωματική εξάσκηση. Αυτοί οι οποίοι κατανάλωναν σε μέτριες ή ψηλές ποσότητες, λιπαρά ψάρια πλούσια σε ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, είχαν 2 έως 3 φορές λιγότερο κίνδυνο να παρουσιάσουν καρκίνο του προστάτη, σε σχέση με αυτούς που δεν έτρωγαν τέτοια ψάρια. Αυτό το γεγονός ίσχυε ανεξάρτητα από τα άλλα χαρακτηριστικά των ανδρών αυτών, δηλαδή δεν επηρεαζόταν από τις διατροφικές τους συνήθειες, από το εάν κάπνιζαν ή όχι, από το εάν έπιναν ή όχι και από το εάν έκαναν ή όχι σωματική εξάσκηση. Η έρευνα που παρουσιάζουμε σήμερα είναι η πρώτη μεγάλη επιδημιολογική μελέτη που γίνεται για το θέμα αυτό. Επιπρόσθετα του μεγάλου αριθμού των ανδρών που αξιολογήθηκαν για πολλά χρόνια, οι Σουηδοί γιατροί έλαβαν υπ’ όψη ακριβώς και τα είδη των ψαριών που έτρωγαν οι ασθενείς, τις άλλες διατροφικές τους συνήθειες όπως επίσης και τα άλλα χαρακτηριστικά του τρόπου ζωής τους. Με αυτό τον τρόπο αποκλείονται σε μεγάλο βαθμό οι πιθανότητες λάθους λόγω παραγόντων σύγχυσης και τα αποτελέσματα καθίστανται περισσότερο αξιόπιστα. Είναι γεγονός ότι και άλλες μελέτες παλαιότερα έδειξαν ανάλογα ευρήματα. Όμως υστερούσαν διότι οι συμμετέχοντες ήταν λίγοι σε αριθμό, τα ψάρια που έτρωγαν δεν διευκρινίζονταν και δεν ελαμβάνοντο υπ’ όψη άλλα χαρακτηριστικά του τρόπου ζωής που μπορούν να επηρεάσουν τον κίνδυνο εμφάνισης του καρκίνου του προστάτη. Τα σημαντικά αυτά ευρήματα έρχονται να υποστηρίξουν και άλλα συμπεράσματα από άλλες μελέτες που δηλώνουν ότι πράγματι η διατροφή με λιπαρά ψάρια έχει πολλαπλά ωφελήματα για την υγεία όπως μείωση του κινδύνου για καρδιακά επεισόδια, προστασία της όρασης και μείωση του κινδύνου για καρκίνο. Ο λόγος για τον οποίο τα λιπαρά ψάρια μειώνουν τον κίνδυνο του καρκίνου του προστάτη είναι διότι τα λιπαρά οξέα που περιέχουν, καταστέλλουν τη βιοσύνθεση μέσα στον οργανισμό του εικοσαπεντανοϊκού οξέως. Όταν υπάρχουν αυξημένες συγκεντρώσεις του οξέως αυτού στον οργανισμό δημιουργούνται ορισμένες αλλαγές στον μεταβολισμό των προσταγλανδίνων που ευνοούν την ανάπτυξη όγκων. Η μελέτη αυτή είναι πολύ σημαντική. Έχει γίνει με καλό μεθοδολογικό τρόπο, καλύπτει ένα μεγάλο αριθμό ασθενών για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα, λαμβάνονται υπ’ όψη οι παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν τα ευρήματα και έτσι οι πιθανότητες λάθους περιορίζονται. Η κατανάλωση ψαριών και ιδιαίτερα αυτών που είναι πλούσια σε ωμέγα-3 λιπαρά οξέα φαίνεται ότι είναι ευεργετική για τον οργανισμό, για την καρδία, την όραση και μειώνει πιθανόν κατά 2 έως 3 φορές τον κίνδυνο καρκίνου του προστάτη στους άνδρες.